Wat is een sociogram?

Een sociogram begint met een concrete vraag. Denk aan een keuze rond samenwerken of samen een activiteit uitvoeren. De vraag bepaalt welk deel van de sociale relaties zichtbaar wordt. Een samenwerkingsvraag meet dus niet automatisch vriendschap of ervaren veiligheid.

Na de afname worden gegeven en ontvangen keuzes bij elkaar gebracht. Daardoor kunnen wederzijdse keuzes, eenzijdige keuzes en leerlingen met relatief weinig ontvangen keuzes opvallen.

De weergave helpt een leerkracht vooral om gerichter verder te kijken. Mogelijke aandachtspunten zijn:

• terugkerende tweetallen of kleine subgroepen;
• leerlingen die bij een specifieke vraag vaak worden gekozen;
• leerlingen die bij die vraag weinig keuzes ontvangen;
• wederzijdse verbindingen en mogelijke samenwerkingskansen.

Een sociogram laat antwoorden zien die op één moment en bij specifieke vragen zijn gegeven. De groepssamenstelling, recente gebeurtenissen, afwezigheid en de formulering van de vraag kunnen invloed hebben op het beeld.

Daarom hoort de uitkomst naast observaties, gesprekken en kennis van de groep te liggen. Een opvallende positie is een signaal om zorgvuldig te onderzoeken, geen etiket voor een leerling.